VIỆT
NAM SỬ LƯỢC TRONG THƠ
VNSL:
PHẦN BA - THỜI KỲ TỰ CHỦ
III- TRẦN DUỆ TÔNG(1372-1377)
1/ VIỆC CHÍNH TRỊ:
Tháng mười một năm ấy
Nghìn ba trăm bảy hai(1)
Thái tử Kính lên ngôi
Làm vua cai trị nước
Tước hiệu: Trần Duệ Tông.
Năm sau, năm quý sửu
Nghìn ba trăm bảy ba(2)
Vua sắc phong Hoàng hậu
Nàng tên là Lê thị
Là em họ Quí Ly
Cứ xem đây thì biết
Vua và Lê Quý Ly
Họ thân thiết dường nào!
Vua Duệ Tông quyết đoán
Nhưng chưa nắm thực quyền
Thái Thượng hoàng Nghệ Tông
Vẫn giữ nguyên quyền bính...
Bấy giờ, quân Chiêm thành
Cứ sang phá nước ta
Trần Duệ Tông quyết ý
Muốn sang đánh báo thù
Hạ chiếu luyện quân binh
Lệnh cho đóng chiến thuyền
Và tích trữ lương thảo
Để phòng việc chinh chiến...
Vua đặt thêm quân hiệu
Và trao quyền cho Ly
Làm Tham mưu quân sự.
Vua tự mình quan tâm biên ải
Vùng núi xa xôi mãi phía nam
Đất Hoan châu cùng với Diễn
châu
Và Lâm bình phủ bắt đầu thay
tên(3)
Vua ban lệnh sửa sang đường
sá
Từ Cửu chân(4) cho tới Hà
hoa(5)
Triều đình mở quan nha tại đó
Chọn thêm trai tráng, bổ sung
quân
Đặt quan lại trông coi chặt
chẽ
Có lẽ Duệ Tông đã yên lòng!
Chú thích:
(1) Nghìn ba trăm bảy hai:
năm 1372
(2) Nghìn ba trăm bảy ba: năm
1373
(3) Châu (hoặc Lộ thời nhà Trần):
Thường là đơn vị hành chính lớn ở vùng biên ải, vùng xa kinh đô, nơi có đồng
bào dân tộc thiểu số sinh sống, tầm mức kiểm soát hành chính còn mang nặng tính
địa phương. Phủ: Là đơn vị hành chính trung gian có vị thế cao hơn, thường dùng
để chỉ những vùng trọng điểm, có quy mô kinh tế - xã hội phát triển hơn, mật độ
dân cư đông đúc hơn. Việc đổi tên từ dạng "Châu" sang "Phủ"
có ý nghĩa là đưa vùng đất đó vào sự quản lý chặt chẽ của triều đình.
(4) Cửu chân: Thanh hóa ngày
nay
(5) Hà hoa: huyện Kỳ anh bây
giờ
2/ SỰ THI CỬ:
Bấy giờ, Trần Duệ Tông
Chuyên chăm việc võ bị
Đồng thời lo cho dân
Thăng tiến trong văn học;
Mùa thu, năm giáp dần
Nghìn ba trăm bảy bốn(1)
Nhà vua Trần Duệ Tông
Mở khoa thi Tiến sĩ(2)
Lấy hơn năm mươi người
Cấp áo mão vinh quy;
Trong số những người này
Có ba vị Tam khôi(3):
Trạng nguyên Đào Sư Tích
Bảng nhãn Lê Hiến Phủ
Thám hoa Trần Đình Thám;
Cả ba nho sĩ ấy
Xuất thân từ bình dân
Nhưng học vấn uyên bác
Đã xác thực một điều:
Nhà vua Trần Duệ Tông
Rất trọng dụng nhân tài!
Chú thích:
(1) Nghìn ba trăm bảy bốn:
năm 1374
(2) Trước vẫn có thi Thái học
sinh, bấy giờ mới đổi gọi là thi Tiến sĩ
(3) Tam khôi: 3 người đứng đầu
xuất sắc nhất
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét