VNSL: CHƯƠNG IX - NHÀ TRẦN: TRẦN DỤ TÔNG

 

VIỆT NAM SỬ LƯỢC TRONG THƠ

VNSL: PHẦN BA - THỜI KỲ TỰ CHỦ

 

Chương IX: NHÀ TRẦN

Thời kỳ thứ ba(1341-1400)

I-     TRẦN DỤ TÔNG(1341-1369)

1/ VIỆC CHÍNH TRỊ:

Hiến Tông không có con

Minh Tông Thái Thượng hoàng

Lập Trần Hạo(1) làm vua;

Vua kế vị anh mình

Xưng là: Trần Dụ Tông.

Trong mười mấy năm đầu

Trần Dụ Tông cố gắng

Lắng nghe Thái Thượng hoàng

Việc triều chính nông sâu

Việc trị nước thế nào

Có Thượng hoàng chỉ bảo

Mọi việc đâu vào đấy

Thứ tự được chỉnh chu

Dẫu mùa màng thất bát

Dẫu biến cố xảy ra

Cùng Thượng hoàng trị nước

Vẫn giữ được kỷ cương.

Trần Minh Tông khuất núi;

Rồi đến các cựu thần

Như là Trương Hán Siêu

Như là Nguyễn Trung Ngạn

Lần lượt rời cõi thế...

Kể từ đó trở đi

Bọn gian thần lộ diện

Chúng ngày càng to gan

Quanh vua mà nịnh hót

Hợp ý Trần Dụ Tông.

Không còn ai kèm cặp

Gặp phải bọn gian thần

Vua dần dà sa sút

Việc chính trị lơ là

Chẳng giữ được kỷ cương

Chẳng còn đâu phép nước.

Trước tình hình bại hoại

Một văn quan trong triều

Tên là Chu Văn An

Là danh nho thời đó

Đành viết sớ dâng vua

Kể tội bảy quyền thần

Xin chém đầu bọn ấy

Dụ Tông chẳng chịu nghe...

Chu Văn An chán ngán

Bỏ quan, về ở ẩn

Tận vùng núi Chí linh(2)!

Lại nói về Dụ Tông

Không còn ai can gián

Vua lãng phí tiền tài

Xây đền đài, cung điện

Rượu chè rồi đánh bạc

Đào hồ rồi đắp núi...

Vua chỉ mải chơi bời

Bỏ bê việc chính trị

Bỏ mặc dân đói kém

Khiến loạn lạc khắp nơi

Giặc cướp như ong dấy

Chúng lấy của dân nghèo

Dân càng thêm khổ sở;

Ở vùng núi Yên phụ(3)

Có người tên Ngô Bệ

Kêu gọi nhiều nông dân

Nổi lên trống triều đình...

Triều đình cử quan quân

Đến đánh dẹp mấy lần

Tình hình cứ như vậy

Kéo dài gần   ba năm

Giết được tên Ngô Bệ

Loạn lạc mới tạm yên.

Chú thích:

(1)          (1) Trần Hạo: là con thứ mười của Trần Minh Tông với mẹ là  Hiến từ Tuyên thánh Hoàng hậu; tức là em cùng cha khác mẹ với Trần Hiến Tông

(2)          (2) Núi Chí linh: ở tỉnh Hải dương

(3) Núi Yên phụ: ở tỉnh Hải dương

 

2/ VIỆC GIAO THIỆP VỚI NƯỚC TÀU:

Nhà Nguyên ở bên Tàu

Đang trên đà suy yếu

Nhân cơ hội lúc này

Ở vùng đất Từ châu(1)

Chu Nguyên Chương nổi dậy

Khởi binh đi đánh phá

Chiếm giữ thành Kim lăng

Mười lăm năm sau đó

Chấm dứt được nhà Nguyên

Dẹp yên được thiên hạ

Dựng nên cơ nghiệp lớn

Lập triều đại nhà Minh

Mở ra trang sử mới.

Bấy giờ, năm mậu thân

Nghìn ba trăm sáu tám(2)

Minh Thái tổ, vua Tàu

Sai sứ đưa thư sang

Ý tứ thật rõ ràng

Rằng: nhà Nguyên đã dứt

Nay: triều đại nhà Minh

Muốn giữ nguyên lệ cũ

Dụ nước ta  cống triều.

Nhà vua Trần Dụ Tông

Trong lòng tuy chẳng muốn

Nhưng vận nước đang suy

Bèn sai Đào Văn Đích-

Quan Lễ bộ Thị lang

Sang cống cho vua Tàu

Nối lại mối bang giao.

Chú thích:

(1) Từ châu: thuộc tỉnh An huy, nước Tàu 

(2)Nghìn ba trăm sáu tám: năm 1368

 

VNSL: CHƯƠNG IX - NHÀ TRẦN: TRẦN DỤ TÔNG(tt)