VIỆT NAM SỬ LƯỢC TRONG THƠ
VNSL: PHẦN BA - THỜI KỲ TỰ CHỦ
4/ TRẬN BẠCH ĐẰNG GIANG--Ô MÃ
NHI BỊ BẮT:
Thua trận ở Vân Đồn
Lương thảo chẳng còn chi
Thoát Hoan cử người đi
Quay về Tàu cầu viện.
Hưng Đạo Vương biết ý
Sai tướng lĩnh lên đường
Bố phòng núi Kỳ Cấp
Giữ chắc ải Nữ Nhi
Vùng Lạng Sơn biên giới
Ngăn người Tàu qua lại.
Tướng nhà Nguyên e ngại
Nói với Thoát Hoan rằng:
“Quân ta đóng nơi đây
Thành trì thì không có
Kho lương cũng sắp cạn
Trời tàn xuân sang hạ
Không khí dần oi ả
Thực lực của quân ta
Sẽ bị tiêu hao dần
Những nơi nào hiểm yếu
Đã vào tay nhà Trần
Chi bằng ta rút quân
Sau này tìm kế khác!”
Bụng Thoát Hoan cũng thuận
“Quân thế phía An Nam
Đang trong tay Quốc Tuấn
Không dễ phá lúc này!”
Ông đồng ý rút quân
Bắt đầu ra chỉ thị
Lệnh cho Ô Mã Nhi
Cùng với ông Phàn Tiếp
Theo lối sông Bạch Đằng(1)
Đưa thủy quân về trước;
Lệnh cho Trình Bằng Phi
Dẫn bộ binh chặn hậu;;
Thoát Hoan lãnh đại binh
Điều khiển bọn tướng sĩ
Chuẩn bị rút quân về.
Hưng Đạo Vương biết ý
Bèn cử Nguyễn Khoái đi
Dẫn binh qua đường tắt
Men theo dọc bờ sông
Vùng thượng lưu Bạch Đằng...
Lại sai Phạm Ngũ Lão
Cùng ông Nguyễn Chế Nghĩa
Lên cửa ải Nội Bàng(2)
Nằm phục binh chờ sẵn
Đón lõng bọn giặc Nguyên...
Phân phó xong đâu đấy
Hưng Đạo Vương tiến quân...
Tới gần con sông Hóa(3)
Chợt có tin báo rằng:
“Đoàn quân Ô Mã Nhi
Đã về sông Bạch Đằng!”
Vương liền trỏ Hóa Giang
Trước toàn quân, nghiêm thệ:
“Trận này mà không thắng
Ta thề không trở về
Hỡi dòng sông Hóa Giang!”
Quân sĩ cũng hô vang
Đồng lòng xin quyết chiến
Cả đoàn quân thẳng tiến
Cùng đến Bạch Đằng Giang!...
Đoàn Nguyễn Khoái ra đi
Kiếm gỗ, đẽo cọc nhọn
Đem cọc nhọn bịt sắt
Đóng khắp giữa dòng sông
Rồi phục binh đợi sẵn...
Khi Bạch Đằng triều dâng
Thuyền lâng lâng khiêu chiến
Chiến thuyền Ô Mã Nhi
Theo sau là Phàn Tiếp
Giáp tới đánh quân Trần
Nguyễn Khoái vờ thua trận
Hô quân chạy trở về
Dòng sông nước mênh mông
Cảnh vật kia vô tình
Khiến địch quân khinh thị
Ô Mã Nhi hăng máu
Giục chiến thuyền đuổi mau;
Nguyễn Khoái dụ địch vào
Đã thật xa bãi cọc
Cho thuyền quay lại đánh
Hai bên đánh đương hăng
Đại quân An Nam đến
Hưng Đạo Vương kia rồi!...
Ô Mã Nhi, Phàn Tiếp
Thấy quân Trần thế mạnh
Nhanh tay cho thuyền về
Thủy triều đang rút xuống
Bãi cọc lộ cả ra
Thuyền quân Nguyên nghiêng ngả
Đắm vỡ nát tơi bời
Quân An Nam thừa thắng
Xông lên đánh cực hăng
Quân Nguyên chết như rạ
Máu đỏ cả khúc sông
Ô Mã Nhi, Phàn Tiếp
Tích Lệ và Cơ Ngọc
Đều bị ta bắt sống.
Trận Bạch Đằng năm ấy
Năm mậu tý, tháng ba
Nghìn hai trăm tám tám(4)
Ta đại thắng quân Nguyên
Bắt được nhiều binh sĩ
Chiến thuyền ta thu về
Bốn trăm chiếc có hơn
Bạch Đằng Giang gợn sóng
Hòa cùng tiếng quân reo!
Chú thích:
(1) Sông Bạch Đằng: thuộc huyện Thủy Nguyên ở tỉnh Kiến An bấy giờ,
nay thuộc tỉnh Hải Phòng.
(2) Ải Nội Bàng: thuộc thị trấn Chũ, tỉnh Bắc Giang ngày nay
(3) Sông Hóa: là một con sông thuộc về Sông Thái Bình, ở giáp ranh
tỉnh Kiến An và tỉnh Thái Bình. Nay ở đấy dân sở tại còn nhớ chỗ con voi của
Hưng Đạo Vương qua sông Hóa sa lầy mà chết.
(4) Nghìn hai trăm tám tám: 1288
